Sveti Sava ikona
Ikona Svetog Save

Ikona Sveti Sava

Slika Svetog Save ikona

Sveti Sava je prvi Arhiepiskop Srpski, izborio se za nezavisnost Srpske Pravoslavne Crkve.
Slavi se 27. januara.
Sin je Stefana Nemanje župana srpskog, rođen 1169. godine. Sveti Sava je snažno utkan u svest i biće srpskoga naroda. On je jedini svetitelj koga Srbi slave kao porodičnu slavu, crkvenu i školsku. Bio je reformator Srpske Pravoslavne Crkve. Rodio se kao Rastko, najmlađi sin raškog župana Nemanje i županice Ane. Kao mladić je otišao na Svetu Goru mimo volje roditelja i zamonašio se dobivši ime Sava. Iako sin srpskog vladara u potpunosti se posvetio monaškom načinu života zbog čega je uživao veliki ugled na Svetoj Gori. Sa ocem izgradio je manastir Hilandar 1199. godine. Njegov otac Nemanja se takođe zamonašio i prešao u Hilandar gde je dobio ime Simeon i proveo poslednje godine zemaljskog života. Sava po očevoj smrti piše „Žitije Svetog Simeona“ te se smatra osnivačem stare srpske biografske književnosti. Posle 14 godina provedenih na Svetoj Gori dolazi kao arhimandrit 1207. godine u manastir Studenicu donoseći iz Hilandara očeve mošti. Ostaje u Studenici deset godina i jačanju srpske srednjovekovne države, za versko, duhovno i kulturno uzdizanje srpskoga naroda.
Nastavljajući svoju graditeljsku delatnost podiže Crkvu Svetih Apostola u Peći, dve isposnice kod Studenice, učestvuje u izgradnji manastira Mileševa a glavno njegovo ktitorsko delo jeste Žiča, koja kasnije postaje prvo sedište Srpske Arhiepiskopije. Bio je duhovnik, prosvetitelj i učitelj svog naroda. Bio je mirotvorac, spreman da diplomatskim posredništvom spreči ratove i neprijateljstva prema srpskim zemljama. Na Veliku Gospojinu 1219. godine patrijarh Manojlo je Savu rukopoložio za prvog Srpskog Arhiepiskopa, dajući mu tada blagoslov da ubuduće Srpski Arhiepiskopi primaju posvećenje od Sabora svojih Episkopa, a ne od Vaseljenskog Patrijarha niti od Ohridskog Arhiepiskopa.
Neposredno sa zasnivanjem crkvene organizacije sprovodio je crkvene reforme kako bi u polupaganskom srpskom narodu učvrstio pravoslavlje koje do danas odiše duhom svetosavlja. Zahvaljujući njemu krsna slava se održala kod Srba a nije i kod drugih indoevropskih naroda.
Umro je 1235. godine u Trnovu tadašnjoj bugarskoj prestonici. Njegove mošti je kralj Vladislav preneo 1237. iz Tranove u manastir Mileševu, a Sinan-Paša ih je 1594. spalio na Vračaru u Beogradu. Najverodostojniji lik Svetog Save naslikao je na mileševskoj fresci slikar savremenik Arhiepiskopa Save.
Sovjet Kneževstva Srbskog doneo je 2. januara 1840. dan da se dan Svetog Save slavi kao školska slava. Tada je već bila stvorena himna Svetom Savi čije je prvo izvođenje bilo 1839. u Segedinu zaslugom katihite Pavla Stamatovića.